اعتراضات سراسری ایران؛ «همه ما کسی را می‌شناسیم که کشته شده»

«همه دوستانم مثل من هستند. همه ما کسی را می‌شناسیم که در اعتراضات کشته شده است.»

پریسا ۲۹ ساله اهل تهران، تاکنون شاهد چیزی شبیه سرکوب معترضان توسط نیروهای امنیتی ایران در اوایل ماه‌جاری نبوده است.

او گفت: «در گسترده‌ترین اعتراضات قبلی، خودم شخصاً حتی یک نفر را که کشته شده باشد، نمی‌شناختم.»

پریسا گفت که خودش دست‌کم ۱۳ نفر را می‌شناسد که از زمان شروع اعتراضاتی که به‌دلیل وخیم‌تر شدن شرایط اقتصادی از روز ۲۸ دسامبر در تهران آغاز و به یکی از مرگبارترین دوره‌های ناآرامی‌های ضد دولتی در تاریخ جمهوری اسلامی، تبدیل شد، کشته شده‌اند.

در حالیکه یک گروه حقوق بشری رقم تأیید شده کشته‌شدگان را بالاتر از ۶۰۰۰ نفرگزارش داده، چندین جوان ایرانی که توانسته‌اند در روزهای اخیر با بی‌بی‌سی صحبت کنند - با وجود قطعی تقریباً کامل انترنت - در مورد رنج شخصی خود گفتند.

پریسا گفت یک زن ۲۶ ساله را که می‌شناخت، در روزهای پنجشنبه ۸ و جمعه ۹ جنوری که اعتراضات سراسری شدت گرفت و مقامات با نیروی ��رگبار برای سرکوب معترضان واکنش نشان دادند، بر اثر «رگبار گلوله در خیابان» کشته شد.

او خودش در آن روز پنجشنبه در اعتراضات شمال تهران که اصرار داشت مسالمت‌آمیز بود، شرکت کرد.

او گفت: «هیچ‌کس خشونت نکرد و هیچ‌کس با نیروهای امنیتی درگیر نشد. اما شب جمعه آنان به‌روی جمعیت آتش گشودند.»

پریسا افزود: «بوی باروت و گلوله محله‌هایی را که در آنجا درگیری‌ رخ داد، پر کرده بود.»

مهدی، ۲۴ ساله، یکی دیگراز ساکنان تهران نیز از وسعت اعتراضات و خشونت گفت.

او گفت: «من هرگز چیزی حتی نزدیک به این سطح از مشارکت و همچنین کشتار و خشونت‌ توسط نیروهای امنیتی ندیده بودم.»

مهدی افزود: «با وجود کشتارهای روز پنجشنبه [۸ جنوری] و تهدید به کشتارهای بیشتر در روز جمعه، مردم بیرون آمدند، زیرا بسیاری از آنها دیگر نمی‌توانستند تحمل کنند و چیزی برای از دست دادن نداشتند.»

مهدی شاهد کشته شدن چندین معترض از فاصله نزدیک توسط نیروهای امنیتی بود.

او گفت: «من دیدم که یک مرد جوان درست در مقابل چشمانم با دو گلوله کشته شد. موترسایکل سواران با تفنگ ساچمه‌ای به صورت یک مرد جوان شلیک کردند. او درجا افتاد و دیگر هرگز بلند نشد.»

خبرگزاری فعالان حقوق بشر مستقر در امریکا (هرانا) می‌گوید که تاکنون کشته شدن حداقل ۶۱۵۹ نفر از زمان شروع ناآرامی‌ها را تأیید کرده است، از جمله ۵۸۰۴ معترض، ۹۲ کودک و ۲۱۴ نفر وابسته به دولت. همچنین در حال بررسی ۱۷۰۰۰ مورد مرگ گزارش شده دیگر است.

اسکایلار تامپسون، از هرانا، به بی‌بی‌سی گفت که تعداد تأیید شده کشته‌شدگان به احتمال زیاد افزایش خواهد یافت.

او افزود: «ما واقعاً متعهدیم که اطمینان حاصل کنیم که هر اطلاعات تأیید شده‌ای که گزارش می‌دهیم در کنار یک نام و یک مکان قرار می‌گیرد.»

گروه دیگری به نام سازمان حقوق بشر ایران مستقر در ناروی، هشدار داده است که رقم نهایی تلفات احتمالا بیش از ۲۵۰۰۰ نفر باشد.

مقامات ایرانی هفته گذشته اعلام کردند که بیش از ۳۱۰۰ نفر کشته شده‌اند، اما اکثر آنها پرسنل امنیتی یا رهگذرانی بودند که توسط «آشوبگران» مورد حمله قرار گرفتند.

اکثر سازمان‌های خبری بین‌المللی، از جمله بی‌بی‌سی، از گزارش دادن از داخل ایران منع شده‌اند. اما ویدیوهایی که نشان می‌دهند نیروهای امنیتی به سمت جمعیت گلوله جنگی شلیک می‌کنند، توسط بی‌بی‌سی تأیید شده است.

یک زن ایرانی که در اعتراضات شرکت کرده بود به بی‌بی‌سی نیوزنایت گفت که در جریان سرکوب دیده بود که «مردم روی زمین» افتاده و کودکان کشته شده‌اند.

پرنیا، ۲۵ ساله، که در لندن زندگی می‌کند، گفت که با افزایش اعتراضات در شهر اصفهان، جایی که اوایل ماه گذشته به دیدار خانواده‌اش رفته بود، همراه با «صدها» معترض «در خط مقدم» بود.

او در توصیف تلاشش برای پناه گرفتن در میان ابرهای گاز اشک‌آور گفت: «مردم را روی زمین دیدم. خون دیدم.»

او گفت که پس از ورود به یک راهرو «بسیاری از مردم را دیده که براثر اصابت گلوله‌ آسیب دیده‌اند».

پرنیا افزود: «می‌توانستید کودکانی را ببینید که در خیابان بودند و کشته شدند. هفت ساله، هشت ساله.»

سحر، ۲۷ ساله اهل تهران، گفت هفت نفر را می‌شناخته که کشته شده‌اند.

او توضیح داد که چگونه واکنش نیروهای امنیتی به ناآرامی‌ها در روز ۸ جنوری به سرعت تشدید شد.

در جریان اعتراضات شامگاه آن روز، سحر و دوستانش پس از شلیک گاز اشک‌آور به خانه‌ای در همان نزدیکی پناه بردند.

او گفت: «دوستم سرش را از پنجره بیرون آورد تا ببیند چه خبر است و آنها به گردنش شلیک کردند.»

به گفته سحر، یکی دیگر از دوستانش بر اثر اصابت گلوله زخمی شد و بعداً که از ترس دستگیری از رفتن به شفاخانه خودداری کرد، بر اثر خونریزی درگذشت.

سحر گفت که دوست سومش در حین بازداشت توسط نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جان باخت. او افزود: «آنها [ماموران] به خانواده‌اش گفتند که به دفتر اطلاعات سپاه بیایند. پس از چند روز ��نگ زدند و گفتند بیایید و جسد را تحویل بگیرید.»

سحر گفت که در ۹ جنوری، مهمات جنگی آشکارا و «بی‌رحمانه» توسط پرسنل امنیتی یونیفرم‌پوش استفاده شد.

او گفت: «آنها لیزر را به سمت مردم نشانه گرفته بودند و مردم محلی درهای پارکینگ خود را برای پنهان شدن ما باز می‌کردند.»

قطع ارتباطات، آسیب روحی را تشدید کرد.

سحر گفت: «در حال حاضر هیچ خبری نیست. بدون اینترنت یا خطوط تلفن، ما نمی‌دانستیم چه اتفاقی برای دیگران می‌افتد. ما به ندرت می‌توانستیم با دیگران تماس بگیریم تا فقط از خبرها مطلع شویم.»

پرهام ۲۷ ساله، در مورد استفاده گسترده نیروهای امنیتی در تهران، از تفنگ‌های ساچمه‌ای به‌ویژه برای هدف قرار دادن صورت و چشم معترضان صحبت کرد.

یکی از دوستانش به نام سینا که ۲۳ سال دارد روز نهم جنوری از ناحیه پیشانی و چشم مورد اصابت گلوله قرار گرفت.

پرهام گفت: «ما او را به شفاخانه بردیم، اما پزشک فقط توانست یک نسخه به ما بدهد و به ما گفت که هر چه سریعتر آنجا را ترک کنیم.»

او افزود که معترضان زخمی مرتبا به یک شفاخانه چشم منتقل می‌شدند: «احساس می‌کردم که هر ۱۰ دقیقه آنها یک نفر را که با تفنگ ساچمه‌ای زخمی شده بود، به آنجا می‌آوردند.»

به گفته پرهام، یکی از کارکنان قهوه‌خانه شفاخانه گفته است که «در یک شیفت کاری ۷۰ نفر را دیده که با آسیب‌های چشمی به آنجا مراجعه کرده‌اند».

سینا - که هنوز گلوله‌ها پشت یکی از چشمانش و در پیشانی‌اش گیر کرده است - گفت که آنها به دلیل نیاز به ارائه شماره شناسایی خود، از دستگیری در شفاخانه اول می‌ترسیدند، بنابراین به یک شفاخانه خصوصی چشم پزشکی مراجعه کردند.

او گفت که در مقایسه با افراد دیگری که در شفاخانه چشم پزشکی دیده که «گلوله به تمام صورت و هر دو چشم‌شان اصابت کرده بود»، «خوش‌شانس» بوده است.

بی‌بی‌سی یک سند پزشکی به نام سینا دیده است که می‌گوید «یک جسم خارجی فلزی ۵ میلی‌متری» پشت چشم او وجود دارد.

پرونده‌های پزشکی تعدادی دیگر از معترضان که با گلوله ساچمه‌ای زخمی شده‌اند نیز توسط بی‌بی‌سی دریافت و راستی‌آزمایی شده است.

معترضان و فعالان همچنین در مورد خودداری مقامات از تحویل اجساد کشته‌شدگان به خانواده‌های‌شان صحبت کردند.

مهدی گفت پسرکاکای دوستش کشته شد و مقامات به خانواده‌اش گفتند که یا مبلغ زیادی پول برای دریافت جسد او بپردازند یا با ثبت نام او به عنوان عضو نیروهای امنیتی موافقت کنند.

آنها گفتند: «یا یک میلیارد تومان [بیش از ۷۰۰۰ دالر] بپردازید تا جسد را به خانواده تحویل دهیم، یا باید بگویید که او عضو بسیج بوده و برای حفظ امنیت عمومی و مقابله با شورش‌ها شهید شده است.»

نوید، ۳۸ ساله اهل اصفهان، نیز گفت که دو دوست نزدیکش که بستگانشان کشته شده‌اند، چنین اولتیماتومی دریافت کرده‌اند.

او به نقل از دوستانش گفت: «آنها می‌گویند شما باید معادل چند هزار دالر بپردازید یا اجازه دهید برای آنها کارت بسیج صادر کنیم تا جزو کشته‌شدگان نیروهای امنیتی محسوب شوند.»

گروه‌های حقوق بشر هشدار داده‌اند که چنین اقدامی هم مجازات خانواده‌های معترضان است و هم به پنهان کردن آمار واقعی کشته‌شدگان منجر شده است.